Dostępność mieszkań w przystępnej cenie staje się jednym z najważniejszych wyzwań rozwojowych Pomorza. Samorząd województwa chce odpowiedzieć na ten problem nową interwencją w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027. Na realizację pilotażowego przedsięwzięcia przeznaczono 23,44 mln euro, czyli około 100 mln zł.
Problem mieszkaniowy był jednym z głównych tematów konferencji z udziałem przedstawicieli rządu, samorządów i instytucji finansowych. Jak podkreślano, chodzi nie tylko o poprawę warunków życia mieszkańców, ale też o stworzenie realnych możliwości rozwoju dla miast i gmin w całym regionie.
Wicemarszałek województwa pomorskiego Marcin Skwierawski zwrócił uwagę, że już sama frekwencja podczas spotkania pokazała, jak istotny jest temat mieszkalnictwa dla samorządów. Przypomniał też wyniki badań przeprowadzonych przez samorząd województwa w 2022 roku, z których wynika, że ponad 50 proc. mieszkańców wskazało dostęp do mieszkań w dobrej cenie i standardzie jako najpilniejszy obszar wymagający poprawy.
Jednocześnie aż 93 proc. Pomorzan deklaruje zadowolenie z jakości życia, co – jak zaznaczono – pokazuje, że problem nie dotyczy ogólnego poziomu życia, lecz konkretnej bariery rozwojowej. Tą barierą jest właśnie dostępność mieszkań, która coraz mocniej wpływa na decyzje życiowe i zawodowe mieszkańców.
Nowa interwencja ma zwiększyć publiczny zasób mieszkaniowy
Przedsięwzięcie strategiczne samorządu województwa będzie koncentrować się na zwiększaniu publicznego zasobu mieszkaniowego. W praktyce oznacza to budowę nowych mieszkań komunalnych i społecznych.
Wsparcie ma obejmować wyłącznie nowe inwestycje realizowane w obszarach miejskich, czyli w gminach miejskich oraz miejsko-wiejskich, ale tylko w ich częściach miejskich. Kluczową rolę mają odegrać jednostki samorządu terytorialnego oraz ich spółki, w tym TBS-y i SIM-y.
Na realizację tego działania przeznaczono 23,44 mln euro, czyli około 100 mln zł. Jak zaznaczył Marcin Skwierawski, to kwota o charakterze pilotażowym, która nie rozwiąże problemu w skali całego województwa, ale pozwoli przetestować skuteczne mechanizmy i przygotować grunt pod kolejne działania.
Samorząd województwa zdecydował, że środki zostaną skierowane wyłącznie na budowę nowych mieszkań. Celem jest nie tylko zwiększenie liczby lokali, ale też stworzenie mieszkańcom warunków, które pozwolą im pozostać w swoich miejscowościach.
Bez mieszkań samorządy nie będą się rozwijać
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Tomasz Lewandowski podkreślił podczas konferencji, że dziś mieszkalnictwo społeczne przestaje być tematem pobocznym. Jego zdaniem bez dostępnych mieszkań samorządy nie będą w stanie się rozwijać ani skutecznie konkurować o mieszkańców.
Zwrócił też uwagę, że trzeba odejść od myślenia o „tanich mieszkaniach” i skupić się na „mieszkaniach dostępnych”, czyli takich, które pozwalają rodzinom na stabilne funkcjonowanie. To podejście ma lepiej odpowiadać realnym potrzebom mieszkańców, którzy często nie kwalifikują się do lokali komunalnych, ale jednocześnie nie stać ich na zakup lub wynajem mieszkania na rynku komercyjnym.
To właśnie tzw. luka czynszowa została wskazana jako jeden z najważniejszych problemów. Według przedstawionych danych może ona dotyczyć nawet 30–35 proc. gospodarstw domowych.
Minister podkreślał również, że sama pomoc finansowa nie wystarczy. Potrzebne są równoległe działania, obejmujące zmiany instytucjonalne, większą dostępność gruntów oraz nowe rozwiązania prawne. Zaapelował też do samorządów o otwartość i współpracę przy wdrażaniu nowych instrumentów mieszkaniowych.
Zmienia się także podejście Unii Europejskiej
Sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Jacek Karnowski zaznaczył, że zmienia się również spojrzenie na mieszkalnictwo na poziomie europejskim. Jak podkreślił, Unia Europejska coraz wyraźniej dostrzega, że mieszkalnictwo jest jednym z kluczowych problemów rozwojowych.
To z kolei ma otwierać nowe możliwości finansowania budowy mieszkań ze środków unijnych. Wskazano także na skalę planowanego wsparcia krajowego, które do 2030 roku może wynieść nawet 20 mld zł.
Istotnym uzupełnieniem finansowania mają być także instrumenty Banku Gospodarstwa Krajowego oraz partnerstwo publiczno-prywatne. Wszystko po to, by stworzyć bardziej skuteczny i stabilny system wspierania inwestycji mieszkaniowych.
Problem dotyczy całego regionu
Podczas konferencji podkreślano, że problem mieszkaniowy ma przede wszystkim wymiar ekonomiczny. Wynika z wysokich cen mieszkań, rosnących czynszów oraz ograniczonej zdolności kredytowej mieszkańców.
Szczególnie mocno odczuwają go młodzi ludzie, dla których brak dostępnych lokali coraz częściej wpływa na decyzje dotyczące założenia rodziny, miejsca zamieszkania czy pozostania w danej miejscowości. To właśnie dlatego temat mieszkalnictwa został uznany za ważny nie tylko dla największych miast, ale także dla mniejszych ośrodków.
Nowa interwencja w ramach FEP 2021–2027 ma być pierwszym krokiem do budowy bardziej dostępnego systemu mieszkaniowego na Pomorzu. Jej pilotażowy charakter ma pomóc w wypracowaniu rozwiązań, które w kolejnych latach będzie można wdrażać na dużo większą skalę.
Źródło/Fot: Samorząd Województwa Pomorskiego
